MAXXX News

Najczęstsze dolegliwości ciążowe

date_range
remove Artykuł sponsorowany

Co prawda, ciąża to stan fizjologiczny, jednak – ze względu na zmiany adaptacyjne, jakie zachodzą wówczas w organizmie matki ¬– objawy ze strony przewodu pokarmowego należą do nagminnych dolegliwości, z jakimi pacjentki zgłaszają się do lekarza. Ciąża w sposób istotny wpływa na motorykę przewodu pokarmowego i zaburzenia defekacji. Przyczyn dolegliwości szukać należy przede wszystkim w wyższych stężeniach żeńskich hormonów płciowych i powiększającej się macicy, która zmienia położenie żołądka i jelit w jamie brzusznej, prowadząc m.in. do zaparć i refluksu żołądkowo-przełykowego.

Najczęstsze dolegliwości ciążowe

Kobiety w ciąży uznaje się za pacjentki „szczególnej troski”, ponieważ w postępowaniu diagnostycznym i terapeutycznym należy uwzględnić nie tylko zdrowie matki, ale również potencjalny wpływ leczenia na dziecko. Zrozumienie patogenezy zmian funkcjonowania organizmu kobiet ciężarnych stanowi filar prawidłowego postępowania lekarskiego i bezpiecznego prowadzenia ciąży.

Refluks żołądkowo-przełykowy w ciąży

Dzięki znajomości mechanizmów adaptacyjnych i przebiegu zaburzeń przewodu pokarmowego w ciąży można prawidłowo interpretować wyniki testów laboratoryjnych i badań obrazowych oraz zoptymalizować opiekę nad ciężarną pacjentką. Objawy ze strony układu pokarmowego należą do najczęstszych dolegliwości ciążowych.

Na chorobę refluksową przełyku (gastrointestinal reflux disease, GERD) składa się zespół objawów klinicznych, wywołany zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku. W jej przebiegu może pojawiać się:

  • zgaga, uczucie pieczenia za mostkiem;
  • regurgitacja (niekontrolowane cofanie się treści żołądkowej do gardła);
  • ból/ucisk w klatce piersiowej.

Według szacunków, objawy refluksu żołądkowo-przełykowego występują u 40‑85 proc. ciężarnych pacjentek i nasilają się wraz z wiekiem ciąży. Dolegliwości ciążowe tego rodzaju z reguły ustępują samoistnie po porodzie.

Uważa się, że za refluks w ciąży odpowiadają wyższe stężenia progesteronu i (prawdopodobnie) estrogenów, w wyniku których zmniejsza się wydolność dolnego zwieracza przełyku. U przyszłych matek słabnie perystaltyka (motoryka) przełyku, co pogarsza usuwanie zarzucanych kwaśnych treści z przełyku. Co więcej, żołądek jest uciskany przez spektakularnie powiększającą się macicę, która powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzżołądkowego i sprzyja wystąpieniu omawianych dolegliwości ciążowych.

Jak zwalczyć refluks w ciąży?

Terapię rozpoczyna się od modyfikacji stylu życia, przede wszystkim od zmiany diety. Zaleca się spożywanie posiłków niskotłuszczowych, które stanowią dobre źródło białka. Należy jeść częściej, ale przyrządzać sobie mniejsze porcje oraz unikać węglowodanów prostych (zwłaszcza słodyczy i wyrobów cukierniczych), napojów gazowanych, czekolady i kofeiny. Jesteśmy przekonani, że przyszłe mamy pamiętają, że w tym okresie bezwzględnie przeciwwskazane jest spożywanie alkoholu.

Kolację powinno się spożywać najpóźniej 2 godziny przed snem. Dolegliwości w nocy można zredukować, unosząc wezgłowie łóżka (ok. 15 cm).

Jeśli postępowanie niefarmakologiczne okazuje się nieskuteczne, rozważa się zasadność włączenia farmakoterapii. Leki (również dostępne bez recepty oraz suplementy diety) kobiety ciężarne mogą zażywać wyłącznie pod kontrolą i na zalecenie lekarza.

Biegunka w ciąży – przykra przypadłość

Na biegunkę w ciąży skarży się 34 proc. pacjentek. Dolegliwość powodowana jest zwykle przez te same czynniki, które przyczyniają się do niej w populacji ogólnej, np. błędy dietetyczne oraz zakażenia wirusowe, pierwotniacze i bakteryjne (zwłaszcza infekcje jelitowe wywoływane przez bakterie Escherichia coli lub Camphylobacter jejuni).

Najczęściej objawy utrzymują się krótko – biegunki u ciężarnych z reguły mają charakter samoograniczający się i wymagają wyłącznie leczenia objawowego, uzupełniania płynów i elektrolitów. Ulgę przynieść mogą ograniczenia dietetyczne oraz włączenie preparatów błonnika. O konieczności wdrożenia leczenia farmakologicznego decyduje lekarz.

Zaparcia – częste dolegliwości ciążowe

Zaparcia w ciąży należą do najczęstszych dolegliwości, z jakimi zmagają się kobiety ciężarne. Szacuje się, że dotyczą 16‑39 proc. pacjentek i występują kilkakrotnie częściej niż w populacji ogólnej.

Do dolegliwości ciążowych tego rodzaju przyczynia się osłabiona perystaltyka przewodu pokarmowego, za którą odpowiada szereg czynników w tym:

  • większe wydzielanie progesteronu;
  • mniejsze wydzielanie motyliny;
  • macica uciskająca jelita;
  • stosowana suplementacja (żelazo, wapń);
  • mniejsza aktywność fizyczna;
  • powiększające się hemoroidy.

Więcej na temat przyczyn powstawania zaparć przeczytacie tutaj: http://stopzaparciom.pl/przyczyny-zaparc.html. Dowiedziono, że u kobiet ciężarnych dochodzi do wydłużenia czasu pasażu treści pokarmowej przez jelita.

Motylina to hormon wytwarzany w jelicie cienkim, który stymuluje skurcze jelitowe i reguluje perystaltykę przewodu pokarmowego. Jednak w ciąży jej produkcja spada (progesteron hamuje jej uwalnianie); rośnie za to wydzielanie progesteronu, który wpływa hamująco na motorykę jelit (zmniejsza częstotliwość skurczów mięśni jelita grubego). Ciężarna macica przemieszcza jelita, dodatkowo upośledzając ich pracę. Za zaparcia odpowiada również suplementacja, którą lekarze często zalecają pacjentkom w ciąży.

Jak leczyć zaparcia w ciąży?

Klasycznie leczenie zaparć w ciąży rozpoczyna się od wprowadzenia zmian behawioralnych, przede wszystkim modyfikacji diety, w tym:

  • zwiększenia dziennej podaży błonnika (np. 6 łyżek stołowych otrębów);
  • zwiększenia podaży płynów (do >3 litrów na dobę).

Postępowanie niefarmakologiczne obejmuje także większą (zgodną z zaleceniami lekarza prowadzącego) aktywność fizyczną.

Jeśli konieczne okaże się leczenie farmakologiczne, lekarz może zalecić preparaty zwiększające masę stolca, środki osmotyczne, a w cięższych przypadkach – środki działające kontaktowo (drażniąco) na ścianę jelita, które przyspieszają pasaż jelitowy. Do bezpiecznych leków z grupy difenylometanów należy bisakodyl – substancja czynna, którą zawiera Dulcobis – lek na zaparcia dostępny bez recepty (przeznaczony do krótkotrwałego leczenia zaparć).

W ciąży należy bezwzględnie unikać parafiny, rycyny i siarczanu magnezu.

Przypomnijmy, że – zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami ­– u kobiet w ciąży i okresie laktacji leki stosuje się tylko ze wskazań lekarskich.

 

Źródła:

Tylec-Osóbka E., Wojtuń S., Gil J. Podstawowe zasady postępowania w przebiegu chorób układu pokarmowego u kobiet w ciąży. Pediatria i Medycyna Rodzinna. 2012; 8 (4): 315–323.

Milman N., Paszkowski T., Cetin I. et al. Suplementacja podczas ciąży: fakty i mity. Gynecological Endocrinology. 2016; 9: 1–8.

RMF.fm, https://www.rmf.fm/magazyn/news,21411,dieta-na-zaparcia-czyli-jak-jesc-aby-czuc-sie-komfortowo.html (stan na 28.03.2019)

Waluga M., Hartleb M. Rozpoznawanie i leczenie chorób gastroenterologicznych u kobiet w ciąży. Przegląd Gastroenterologiczny 2009; 4 (2): 61–70.

Wylecz.to, https://wylecz.to/uklad-pokarmowy/domowe-sposoby-na-zaparcia-zwalcz-problem-z-zatwardzeniem/ (stan na 28.03.2019)

Cullen G., O’Donoghue D. Constipation and pregnancy. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology. 2007; 21 (5): 807–818.

Servey J., Chang J. Over-the-counter medications in pregnancy. American Family Physician, 2014; 90 (8): 548–555.

Krawczyńska A., Pawlik M., Rydzewska G. Leczenie chorób przewodu pokarmowego w ciąży. Terapia. 2011; (5): 6‑13.

Yamada T. (red.) Postępy w gastroenterologii. Tom 2, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2006.

Kołodziejczak M., Obcowska A. Leczenie choroby hemoroidalnej u kobiet w ciąży i okresie okołoporodowym. Ginekologia Praktyczna 2010; 2 (105): 8¬–11.

Hermann J., Kościński T., Drews M. Praktyczne zasady postępowania w zaparciach u dorosłych. Ginekologia Polska 2012; 83: 849–853.

Szczepanek M., Goncerz G., Strzeszyński Ł. Choroby czynnościowe układu pokarmowego – wytyczne rzymskie IV (2016). Część III: Choroby czynnościowe jelit. Medycyna Praktyczna 2018; 6: 18–29.

Schaeffer C., Peters P., Miller R.K. Drugs during pregnancy and lactation. Treatment options and risk assessment. Academic Press, Amsterdam 2015.

Szałek E., Grześkowiak E. Bezpieczeństwo farmakoterapii w ciąży. Farmacja Współczesna 2008; (1): 110‑115.

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu. Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. „Opieka położnicza nad ciężarną otyłą”. Ginekologia Polska 2012; 83: 795–799.

Mounsey A., Raleigh M., Wilson A. Management of constipation in older adults. American Family Physician, 2015; 92 (6): 500–504.

Wald A., Bharucha A.E., Cosman B.C. et al. ACG Clinical Guideline: Management of benign anorectal disorders. American Journal of Gastroenterology 2014; 109: 1141–1157.

Tabbers M.M., Dilorenzo C., Berger M.Y. et al. Evaluation and Treatment of Functional Constipation in Infants and Children: Evidence-Based Recommendations From ESPGHAN and NASPGHAN. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 2014; 58 (2): 265–281.

Matyja M., Haberka M., Olszanecka-Glinianowicz M. Żywienie i styl życia – najnowsze wytyczne AHA 2017. Medycyna po Dyplomie 2017; 26 (9): 20–23.

Gajewski P., Szczeklik A. Interna Szczeklika 2018. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

Payne A., Barker H. Dietetyka i żywienie kliniczne. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2013.

Jarosz M. Normy żywienia dla populacji polskiej. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017.

Paradowski L. (red.).Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego. Wydawnictwo Cornetis, Wrocław 2012.

Wendołowicz A, Stefańska E, Ostrowska L. Żywienie kobiet w okresie ciąży. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu. 2014; 20 (3): 341–345.

Derbyshire E., Davies J., Costarelli V. et al. Diet, physical inactivity and the prevalence of constipation throughout and after pregnancy. Maternal & Child Nutrition. 2006; 2: 127–134.

O’Boyle A.L., O’Boyle J.D., Magann E.F. et al. Anorectal symptoms in pregnancy and the postpartum period. Journal of Reproductive Medicine. 2008; 53: 151–154.

Bręborowicz G.H., Markwitz W., Banaszewska B. Położnictwo. T. 1, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.

Bradley C.S., Kennedy C.M., Turcea A.M. et al. Constipation in pregnancy: prevalence, symptoms, and risk factors. Obstetrics & Gynecology. 2007; 110: 1351–1357.

 

A Ty co sądzisz? Koniecznie podziel się swoją opinią w komentarzu! Jeśli artykuł Ci się spodobał, udostępnij go i podziel się nim ze swoimi znajomymi!

Podziel się ze znajomymi:
Oceń tego MAXXX Newsa:
Oceń: thumb_up 0 0 thumb_down
commentKomentarze